Het persoonsgebonden budget (pgb) is bedoeld voor persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding, tijdelijk verblijf en vervoer. Met het pgb kunnen mensen zelf deze zorg, hulp of begeleiding kopen.
Met het geldbedrag dat de aanvrager voor een pgb krijgt, kan hij zelf een hulpverlener, begeleider of organisatie uitkiezen.
In de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) staan de volgende 'zorgfuncties' waarvoor een pgb mogelijk is:
Iemand die zorg uit de AWBZ wil ontvangen, heeft hiervoor een indicatie nodig. Het 
Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) regelt het grootste deel van de aanvragen voor pgb-indicaties. Een indicatie is een besluit waarin staat of iemand zorg nodig heeft, wat voor zorg en hoeveel zorg. Voor kinderen onder de 18 jaar met een psychiatrische aandoening regelt het Bureau Jeugdzorg (BJZ) de indicatie voor zorg.
Cliënten kunnen kiezen voor zorg in natura of voor een persoonsgebonden budget (pgb). Zorg in natura is zorg die wordt geregeld en betaald door het zorgkantoor. Bij een pgb stelt het zorgkantoor vast welk bedrag iemand krijgt voor zorg. De cliënt kan met dit geld vervolgens zelf zorg regelen en betalen.
Mensen die een pgb ontvangen voor persoonlijke verzorging, verpleging en begeleiding, moeten een inkomensafhankelijke eigen bijdrage betalen. De eigen bijdrage wordt altijd vooraf afgetrokken van het bedrag aan pgb waarop iemand recht heeft.
Het is de bedoeling dat ook de eigen bijdrage wordt gebruikt voor het inkopen van zorg. Sinds 2009 is de eigen bijdrage niet meer aftrekbaar van de belasting. In plaats daarvan krijgen budgethouders korting op de eigen bijdrage.
Kijk op de website van het CVZ voor een rekenhulp.
Een pgb is ook te combineren met zorg in natura. Zorg in natura is zorg die door een zorginstelling wordt geleverd.
In zo’n geval regelt iemand een deel van de zorg zelf met het pgb, een ander deel wordt georganiseerd door het zorgkantoor (in natura). Dan is alleen voor het zelf te regelen gedeelte een pgb-aanvraag nodig.
Een voorbeeld
De heer A. krijgt ’s morgens bezoek van een verzorgster van de thuiszorginstelling die hem helpt met wassen en aankleden. Voor begeleiding bij activiteiten komt een kennis van hem die hij betaalt met het pgb.
Voor wie het prettig vindt zelf afspraken te maken met zorgverleners, en geen problemen heeft met het bijhouden van administratie, kan het pgb een geschikte variant zijn. Het is met het pgb ook goed mogelijk een bekende de zorg te laten leveren. Het is dan bijvoorbeeld makkelijk met elkaar dag en tijd af te spreken. Veel mensen met een pgb waarderen dat ze kunnen werken met een zelf gekozen zorgverlener.
Aan de andere kant moeten mensen met een pgb veel zelf regelen. Ze moeten bepalen door wie, wanneer en hoe de benodigde zorg wordt verleend. Dat betekent zelf personeel werven en zorgovereenkomsten afsluiten, zorgverlener(s) uitbetalen, administratie bijhouden en verantwoording afleggen bij het zorgkantoor over de besteding van het geld.
Soms wordt het pgb niet gebruikt waarvoor het is bedoeld. Wie een situatie tegenkomt waarin dat gebeurt, kan dat melden bij een zorgkantoor.
Vorige